Home
Mijn carrière
Mijn boeken
Contact

De synopsis - De inleiding - De inhoudsopgave

Lone wolf of stille held - Inleiding

Op Koninginnedag 2009 rijdt een man met zijn auto door een rijendikke mensenmenigte en de geplaatste dranghekken heen om een aanslag op het koninklijk huis te plegen. Acht mensen, inclusief de dader, komen om het leven. Op een Amishschool in Amerika schoot een man vijf leerlingen dood. In Finland brengt een leerling zeven medeleerlingen en de directrice van de school om. In België steekt een dolgedraaide man in een kinderdagverblijf twee baby's en een leidster van een kleuterdagverblijf dood. Nog eens twee leidsters en tien kinderen raken gewond. In de Verenigde Staten wordt een pastoor beschoten tijdens de zondagochtenddienst voor de ogen van de circa 150 parochianen die de kerkdienst bijwoonden. De dader probeerde vervolgens zichzelf door het hoofd te schieten. Enkele kerkgangers raakten hierbij gewond. In Duitsland schiet een jongen op een middelbare school negen jongeren en drie leraressen dood. Tijdens zijn vlucht schiet hij nog eens drie mensen neer, waarna hij zichzelf van het leven beroofde. Een Amerikaanse scholier schiet in de klas op zijn lerares. Daarna schoot hij zichzelf door het hoofd. Tijdens het schrijven van dit boek schiet een 24-jarige jongeman in een winkelcentrum in Alphen aan de Rijn zes mensen dood en daarna zichzelf. Een politieagent brengt zijn buurmeisje om na haar geruime tijd te hebben misbruikt. Een paar maanden voor de publicatie van dit boek vermoordt een man in Noorwegen bijna honderd mensen, veelal jongeren. En zelfs slechts een paar weken geleden nog maakt een burgerman in Amerika al schietend een einde aan het leven van diverse militairen.

Frappant is het dat de directe omgeving die de daders hebben gekend, verbaasd zijn over de plotselinge geweldsuitbarsting van hun vroegere buurtgenoot. Zij hadden dit niet zien aankomen. Sterker nog, het waren in hun beleving vaak rustige en onopvallende personen geweest die zich meestentijds ook vlak voor hun daden zich niet opvallend vreemd hadden gedragen. Verder dan het etiket 'eenlingen' op hen te plakken, kon de directe omgeving niet komen. Meestentijds waren er geen bijzondere problemen met hen bekend en over de motieven van de door hen gepleegde zware misdaden kan alleen maar op het eerste gezicht in het duister worden getast. Men stond voor een raadsel. Op een bepaald moment in hun tot dan toe onopvallende, vaak geïsoleerde leven, exploderen zij als het ware als uit het niets. Meer en meer worden deze types de 'lone wolves' genoemd, hoewel zij niet in alle gevallen per definitie 'alleen' zijn. Als ik het over lone wolves heb in dit boek heb, dan doel ik op het type mensen zoals in deze paragraaf beschreven.

Ergens in hun leven moet het mis zijn gegaan en konden zij kennelijk niet omgaan met wat er in hun leven was overkomen. Op een dag explodeerden zij. Anderen maken geheel andere keuzes. Zij besloten om hun frustraties en opgelopen pijn niet (verder) te voedden waardoor de kans vergroot werd deze in haat te laten omslaan, maar besloten om in relatieve stilte aan zichzelf, aan het beeld van derden of aan hun wereldbeeld in het algemeen te werken. De schrijfster Lilian Rubin noemt hen in haar boek 'het onverwoestbare kind' de onverwoestbaren. Judith Herman noemt hen in haar boek 'Trauma en herstel' de overlevenden. Carolien Roodvoets noemt hen niemandskinderen die op weg zijn naar Iemandsland. Het zijn voor mij stuk voor stuk eretitels. Mensen die hun jeugd als traumatisch hebben ervaren, niet noodzakelijkwijs op het moment van de gebeurtenissen zelf. Sommigen getraumatiseerd vanaf hun geboorte of zelfs al vanaf daarvoor, anderen later in de loop van hun puberteit. Hun geschiedenis bevat vaak fysieke of emotionele verwaarlozing, mishandeling of misbruik. Onder hen ook zij die dit alles cumulatief dienden te verduren. Maar ondanks hun vaak ontstellende jeugdervaringen, vonden zij een manier deze het hoofd te bieden en uit te groeien tot goed functionerende volwassenen. Zij wisten de zo hardnekkige, stigmatiserende etiketten van afgewezen of minderwaardig zijn, opgeplakt door significante mensen uit hun omgeving of door henzelf (en om die reden alleen al zo hardnekkig), stapje voor stapje van zich af te weken. Om zichzelf uit de chaos van hun jeugdervaringen in een periode van tamelijke rust te brengen. Zij slaagden erin te voorkomen dat wat hun was aangedaan kon voortwoekeren waardoor gevaar voor anderen had kunnen ontstaan. Het gevaar voor zichzelf hadden zij al beteugeld.

Die kracht op te kunnen brengen is geen vanzelfsprekendheid. Niet iedereen redt dit altijd zonder kleerscheuren. Zij slaagden er niet in om de opgelopen achterstand, door de valse start in hun leven ontstaan, in te halen en vervielen in verslavingen, in chronisch psychische problematiek of ondernamen een geslaagde suïcidepoging. Anderen kozen voor het criminele pad om op die manier te trachten wat hun, naar hun mening, rechtens had moeten toekomen te compenseren.

Een van de kenmerkende verschillen in gevolgen van de gemaakte keuzes tussen de lone wolves en zij die de hiervoor genoemde eretitels dragen is de aandacht die zij in het ene geval wel en in het andere geval niet van het grote publiek krijgen. Schokkend crimineel gedrag van lone wolves zoals recent hebben plaatsgevonden in Noorwegen, Alphen aan de Rijn en op Koninginnedag 2009 levert mondiale aandacht op. Maar ook crimineel gedrag op kleinere schaal, indien de plegers in de kraag worden gevat, levert aandacht op van de politie, het Openbaar Ministerie en de Rechtbank. Indien hun daad tot gevangenisstraf leidt, komt daar de aandacht van penitentiaire werkers en andere professionals bij. Voor sommigen is dit een doel op zichzelf geworden.

Het is ironisch dat het juist die menselijke aandacht is die velen van de onverwoestbare, overlevende niemandskinderen ontberen. Toch kozen zij niet voor een 'gemakkelijke' criminele weg om aandacht te verkrijgen. Hoeveel leed hebben zij daardoor weten te voorkomen? Niemand die dit kan zeggen. Ik voeg daarom een nieuwe titel aan hen toe: het zijn 'stille helden'. Onopvallende mensen die hard hebben gewerkt om het leven te kunnen leiden dat zij leiden, zonder anderen schade te berokkenen. Zij overleven in stilte. Zij zochten niet het podium voor erkenning van wat hen werd misdaan en er vloeide geen onschuldig bloed van derden.

De eretitels kunnen met trots worden gedragen. Deze winnaars hebben hun draagkracht bewezen door de draaglast die zij opgelegd hebben gekregen te kunnen torsen zonder daarbij anderen te beschadigen. Maar eenmaal verdiend zijn deze titels niet bij voorbaat voor levenslange duur gegarandeerd. Ook na het behalen ervan zullen er inspanningen nodig zijn om er aanspraak op te kunnen blijven maken. Het is niet per definitie een vanzelfsprekende, statische situatie. Vanwege de door hen gemaakte keuzes konden zij sterker worden en konden vervolgens successen, groot of klein, in hun leven worden behaald. Op den duur zullen zij niet meer bij elke tegenwind omvallen. Maar moet ik niet zeggen tot nog toe? Het blijven mensen die in het verleden ernstig gewond zijn geraakt en om die reden dan ook mogelijk opmerkelijke kanten hebben. Uit het niets lijken zij ineens overgevoelig te reageren, vaak wanneer je het in het geheel niet verwacht. Sommige wonden helen beter en sneller dan andere. Andere wonden hebben een scheefgroei veroorzaakt, waardoor er in situaties deviant gedrag ontstaat dat niet altijd direct door anderen begrepen wordt. In de dynamiek van het leven kunnen oude wonden opnieuw gevoelig worden of hebben de vergroeiingen onverwachtse effecten. Ook nieuw toegebracht psychisch letsel, of alleen al de dreiging of de angst om nieuw letsel op te lopen, kan de gevonden balans ernstig verstoren. En soms zelfs, hoe deze eretiteldragers ook hun leven tegen de verdrukking in op orde hebben gebracht, met aandacht voor zowel de rationele als gevoelsmatige aspecten, lijkt hun geest zonder ogenschijnlijk directe aanleiding, zomaar zijn eigen gang te gaan. De gevolgen kunnen verstrekkend zijn, zowel voor henzelf als ook voor hun omgeving.

De door lone wolves veroorzaakte drama's lijken een aantal kenmerken te delen. Het zijn schokkende daden, in het publieke domein tot nog toe door mannelijke daders gepleegd, er vallen (dodelijke) slachtoffers bij en in de meeste gevallen komt de dader er zelf, vaak door eigen toedoen, bij om. Daar ik alleen bekend ben met mannelijke lone wolves, spreek ik voor het gemak in dit boek alleen in de 'hij' vorm als ik naar een lone wolf refereer.

Het is niet meer dan normaal dat we willen weten wie de persoon was die een dergelijke daad pleegde en wat hem daartoe dreef. Zou alleen al in Nederland niet iedereen hebben willen weten wat de dader van de aanslag op Koninginnedag 2009 bezielde en wat er vooraf aan zijn daad in zijn hoofd was omgegaan?

In 2006 schreef ik mijn boek 'Rammelend van de huidhonger' waarin ik over mijn leven vertelde. Vanaf mijn geboorte, en van zelfs daarvoor, werd dit gekleurd door emotionele verwaarlozing, afwijzing, daden die als fysieke mishandeling kunnen worden geïnterpreteerd, eenzaamheid en seksueel misbruik. Het werd een confronterend boek gevonden vanwege de ontstellende gebeurtenissen die zich in een leven konden afspelen. Ook liet men mij weten bewondering te hebben voor de gevonden succesvolle levensweg, ondanks deze ervaringen. Er werd steun gevonden in het feit dat het kennelijk mogelijk was om moeilijke, zelfs levensbedreigende processen, goed door te komen. De herkenbaarheid van sommige verhalen in het boek was een inspiratiebron om zelf ook door te gaan. Alsof hun eigen geschiedenis woorden had gekregen. Er bleven echter ook vragen over. De meest gestelde vragen hadden betrekking op hoe ik mijn ervaringen had overleefd en wat mij dan tot een maatschappelijk en een persoonlijk succesvol leven heeft kunnen brengen. Welke kenmerken en welke keuzes spelen hier een rol in? Het geheim zit al in de ondertitel van dit boek verwerkt. 'Achterstand' is een passief feit waarvan de oorzaak in het verleden ligt. 'Voorsprong' is een actieve daad die een handeling impliceert die alleen jijzelf kan verrichten. Niemand die in jouw plaats kan springen waarbij jij vooruitgang boekt. Het is een keuze om in de parkeerstand te blijven staan of om actie te ondernemen om iets aan je situatie te doen.

Daar de jeugdervaringen waar ik over schrijf natuurlijk dezelfde zijn gebleven, kan ik niet anders dan in dit nieuwe boek 'Lone wolf of stille held… jouw keuze' soms uit mijn vorige boek 'Rammelend van de huidhonger' citeren of er naar verwijzen. Zonder deze stukjes zou mijn verhaal niet logisch zijn. Lezers die mijn vorige boek niet hebben gelezen zouden anders geen volledig beeld krijgen. Daarnaast ga ik in dit boek een paar fikse stappen verder. Ik probeer te beschrijven hoe het mij gelukt is om mijn jeugd en latere levenservaringen te overleven. Sterker nog, hoe het goed mogelijk is om veel verder te komen dan alleen maar het overleven zelf: je kunt succesvol in het leven komen te staan, juist dankzij je negatieve ervaringen Ik zal beschrijven wat je nodig hebt om persoonlijk en maatschappelijk te kunnen slagen. Er zijn manieren om zelfs met de meest belastende levenservaringen, succesvol puin te ruimen.

De zucht naar erkenning van opgelopen pijn zal blijven bestaan indien deze pijn geen uitlaatklep vindt. De drang om een podium te willen hebben om je verhaal willen vertellen kan groot kan zijn. Ik weet het uit eigen beleving. Datgene wat een 'lone wolf' uiteindelijk beweegt, kan ook verkregen kan worden op een legitieme manier, zodanig dat hij toch aan zijn, bewuste of onbewuste, verlangens tegemoet kan komen en bevredigd raakt, zonder zichzelf of anderen te beschadigen.

Communicatie en verbinden zijn de sleutelwoorden. Toepasbaar voor ieder gezond mens. Het is de reden waarom ik dit boek schrijf: voor al diegenen die zelf niet de woorden, de moed, de durf of de tijd vinden om wat zij hebben beleefd te vertellen. Hen te stimuleren zich te uiten. Maar tegelijkertijd ook voor al diegenen die als eersten zouden moeten luisteren naar hen die een verhaal te vertellen hebben.

Door mijn verhaal op te schrijven probeer ik begrijpelijk te maken waarom mensen tot onbegrijpelijke daden kunnen komen. Het geeft een blik achter de schermen van zo een 'doodgewone', bijna onzichtbare man. Mijn levensverhaal dient slechts als voorbeeld. Mijn ervaringen zijn op zichzelf niet van belang. Zij dienen in dit boek ter illustratie om het onvoorstelbare voorstelbaar te maken. Het is enigszins on-Nederlands om je persoonlijke belevenissen te vertellen. Het wordt als privé beschouwd en we willen het vaak niet weten. We gaan ons er ongemakkelijk bij voelen als een vreemde ons over privézaken vertelt. De vuile was hang je nu eenmaal niet buiten, zo luidt een bekend Nederlands gezegde. Maar als niemand over zijn privéleven vertelt, leren we ook niet van elkaar. Liever accepteren we kennelijk al de uitwassen in onze maatschappij, dan dat we van elkaars privéleven leren. Ik hoop dat anderen gestimuleerd worden om, op welke gezonde wijze dan ook, ook hun verhaal te doen en dat zij actief luisterende oren zullen vinden. Het zal helpen om meer groot verdriet in kleine en in grote kring te voorkomen.